ताजा सामाग्री

लोक संस्कृति

आज गठेमङ्गल (घण्टाकर्ण चतुर्दशी)_img
No Comments , बिहीबार, साउन २४, २०७५ , by Krishna Pd. Koirala

साउन कृष्णपक्षको चतुदर्शी तिथिका दिन खासगरी काठमाण्डौ उपत्यका र देशविदेशमा रहेका नेवार समुदायमा मनाइने चाडको नाम हो- घण्टाकर्ण चतुर्दशी। यस दिन शिवपुत्र भगवान् कुमार कार्तिकेयको पूजाअर्चना गरिन्छ। काठमाडौँ उपत्यकामा यस पर्वलाई 'गठेमङ्गल' भन्ने गर्दछन्। 'गठेमङ्गल' पर्वका दिन एक जना व्यक्तिलाई घण्टाकर्ण नाम गरेको राक्षसको सन्तानको प्रतीकका रुपमा नियु... पुरा पढ्नुहोस...

साउने सङ्क्रान्ति_img
No Comments , मंगलबार, साउन १, २०७५ , by Krishna Pd. Koirala

विक्रम संवतको क्यालेण्डर अनुसार श्रावण महिनाको १ गतेलाई श्रावण सङ्क्रान्ति वा साउने सँग्राती भन्ने गरिन्छ। आज नेपालभर कर्कट सङ्क्रान्ति अर्थात् साउने सङ्क्रान्ति पर्व स्नान, दान, तपस्या, होम, श्राद्ध आदि विशेष कार्यको प्रारम्भ गरी मनाइँदैछ। वैज्ञानिक मतमा साउने सङ्क्रान्तिको दिनलाई कर्कट सङ्क्रान्ति पनि भनिन्छ। यो दिन सूर्य दक्षिणायनतिर सङ्क्रमण भई... पुरा पढ्नुहोस...

असारको पन्ध्र : दहीचिउरा खाने दिन_img
No Comments , शुक्रबार, असार १५, २०७५ , by Krishna Pd. Koirala

असारको पन्ध्र । किसानहरुको महत्त्वपूर्ण पर्व । नेपाली समाजमा प्रत्येक वर्षको असार महिनाको पन्ध्र गतेका दिन दही–चिउरा खाई मनाउने प्रचलन छ । वर्ष दिनभरि खान पुग्ने अन्नको जोहो गर्नका निमित्त असार महिनाभरि कडा मिहिनेत र परिश्रमका साथ खेतीपातीको काममा खट्ने, जुट्ने र सोही महिनाको बीचमा पर्ने १५ गतेका दिन रोपाइँ गरी दहीचिउरा खाने चलन नेपाली परिवेशमा धेर... पुरा पढ्नुहोस...

बटसावित्री व्रत_img
No Comments , मंगलबार, जेठ १, २०७५ , by Krishna Pd. Koirala

मिथिलाञ्चलका नारीले बट साबित्री व्रतका दिन बिहानैदेखि आ-आफ्ना पतिको दीर्घायुका लागि धार्मिक विधिपूर्वक वटसावित्री व्रत अर्थात बरसाइत पर्व मनाउने गर्दछन । प्राचीनकालमा  सावित्रीले आफ्ना पति सत्यवान्लाई यमराजको  हातबाट मुक्त गराई नयाँ जीवन दिलाउन सफल भएपछि यो पर्व सोही समयदेखि सुरु भएको धार्मिक विश्वास रही आएको छ । जेठ अमावस्याको तिथिमा प्रत्येक वर्ष... पुरा पढ्नुहोस...

सिरुवा पर्व अर्थात् जुडशीतल (थारुहरूको नयाँ वर्ष)_img
No Comments , शनिबार, वैशाख १, २०७५ , by Krishna Pd. Koirala

सिरुवा पर्व पर्व नयाँ वर्षको खुशियालीमा मनाइन्छ । यो थारूहरूकै मात्र नभई हिन्दू धर्माम्वलम्बीकै ठूलो पर्व हो ।  शिरुवा पर्वको शाब्दिक अर्थ-शीर्षस्थ अर्थात् वर्षको सबै भन्दा पहिलो पर्व हुन्छ । यो वर्षको सबैभन्दा पहिले हुने हुनाले थारू भाषामा शिरुवा पावैन (Shiruwa Pawain) अर्थात् पर्व भनिएको हो । थारू समाजमा "फगुवा उसारे आ शिरुवा पसारे" भन्ने भनाइ (उ... पुरा पढ्नुहोस...

किन मनाइन्छ होली ?_img
No Comments , शुक्रबार, फाल्गुन १८, २०७४ , by Krishna Pd. Koirala

  सनातन हिन्दू संस्कृतिमा रङ्गीन पर्व होलीको आफ्नै धार्मिक तथा पौराणिक मान्यता छ । चलनचल्तीमा होली भनिने फागु पूर्णिमा एउटा प्राचीन उत्सव हो । उत्तरी भारतको अधिकांश क्षेत्र तथा नेपालको मधेशमा होली पर्व सबैभन्दा ठूलो र विशिष्ट चाडका रुपमा मनाउने गरिन्छ । हामी र हाम्रा यावत् चाडपर्व र उत्सव कृषि जीवनमा आधारित छ । समयचक्रमा ऋतुपरिवर्तनका साथमा ह... पुरा पढ्नुहोस...

आज सगरमाथामाथि विजय प्राप्त गर्ने शेर्पाहरूको नयाँवर्ष : ग्याल्पो ल्होसार_img
No Comments , शुक्रबार, फाल्गुन ४, २०७४ , by Krishna Pd. Koirala

वार्षिक पञ्चाङ्ग निर्धारण गर्ने र चाडबाड मनाउने क्रममा संसारभरि सूर्य र चान्द्र पद्धतिको अनुसरण गर्ने चलन छ र धेरैजसो चान्द्र पद्धतिमा आधारित पञ्चाङ्गका आधारमा विभिन्न चाडबाड र तिथिपर्व मनाउने समुदायको बाहुल्य देखिन्छ । यसै आधारमा संसारभरिका बौद्ध धर्मावलम्बीहरूले नयाँ वर्षको स्वागतमा ल्होसार पर्व मनाउने गर्दछन् ।  ल्होसार तिब्बती ज्योतिष शास्त्र र... पुरा पढ्नुहोस...

भ्यालेन्टाइन डे : मनपरेको मान्छेलाई के गिफ्ट दिने ? (भिडियो सहित)_img
No Comments , बुधबार, फाल्गुन २, २०७४ , by Krishna Pd. Koirala

भ्यालेन्टाइन डे अर्थात् प्रणय दिवस, यो सनातन संस्कृति र हिन्दूहरूको आफ्नो र मौलिक पर्व होइन, तर विगतका केही वर्ष यता यो दिन युवाहरूको विशेष पर्वका रूपमा नेपालमा पनि धुमधामका साथमा मनाउन थालिएको छ । अहिलेको युवा पुस्ताले इलेक्ट्रोनिक र साइबर पुस्ताका रूपमा आफ्नो आधुनिकतम परिचय बनाउँदै गर्दा खास गरी फेसबुक, ट्वीटर, इन्स्ट्राग्राम, भाइबर, स्काइपि आदि ... पुरा पढ्नुहोस...

सोनाम ल्होछार २०७४ (मञ्जुश्री नयाँ वर्ष २८५४)_img
No Comments , बिहीबार, माघ ४, २०७४ , by Krishna Pd. Koirala

विश्वका विभिन्न भागमा अवस्थित मानव समुदायले आफ्नो विशिष्ट जीवनशैली, जीवनपद्धति, धर्म, संस्कृति, रीतिस्थिति, चालचलन, रहनसहन, भेषभूषा र भाषाको विकास गरेका हुन्छन् । त्यही विशिष्टताका आधारमा उनीहरूले आ–आफ्ना मौलिक पहिचान, उत्सव र चाडपर्व मनाएर आफ्नो देश, क्षेत्र र जातिको पहिचान र परिचय प्रदान गर्दछन् । यिनै मौलिक चाडपर्वमध्ये एउटा पर्व हो - ल्होसार । ... पुरा पढ्नुहोस...

मकर सङ्क्रान्ति_img
No Comments , सोमबार, माघ १, २०७४ , by Krishna Pd. Koirala

भौगोलिक, जातीय र सांस्कृतिक विविधता रहेको नेपालमा एकै दिन पर्ने र एउटै नामको पर्वलाई पनि भिन्नभिन्न भेग र समुदायमा भिन्नभिन्न ढंगले मनाउने प्रचलन छ । यसको उदाहरण माघे सङ्क्रान्ति पर्व हो । मकर सङ्क्रान्तिको अर्को नाम माघे सङ्क्रान्ति हो । यो पर्व माघ महिनाको सुरुवातको दिन अर्थात् माघ १ गतेको दिन पर्दछ । यस पर्वलाई थारु समुदायले माघी भनेर मनाउँछन् र... पुरा पढ्नुहोस...